Sketchar Editorial · Grafiti ve sokak sanatı tarihi
Duvarlar konuşur
İnsanların duvarlara yazdığı iki bin yıl: Pompeii, devrim Rusyası, New York metro vagonları, galeriler ve bir bina büyüklüğünde duvar resimleri. Her bölümde size ayrılmış bir duvar var.
Duvara sprey sıkın
Kısa cevap
Tek nefeste grafiti ve sokak sanatı
Bir şehir duvarında gördüklerinizin çoğunu üç kelime anlatır.
Grafiti, kamusal bir yüzeye, genellikle izinsiz yapılan yazı ya da çizimdir. Modern grafiti, 1960'ların sonunda Filadelfiya ve New York'un dört bir yanına yazılan isimlerle başladı. Sokak sanatı ise ondan doğan daha geniş ailedir: önünden geçen herkes için yapılan şablonlar, sticker'lar, afişler ve duvar resimleri.
Tag, piece, duvar resmi
Tek bir duvar üçünü birden taşıyabilir; aşağıdaki bölümler de onları kabaca bu sırayla ele alıyor: sıvaya kazınmış bir isimden bir bina büyüklüğündeki resme. Kartları çevirmek için üzerlerine dokunun.
- TagBir yazarın tek renkle, saniyeler içinde attığı ismi. Geri kalan her şeyin doğduğu imza.
- PieceMasterpiece, yani başyapıt kelimesinin kısaltması: büyük harfler, bol renk, dış hatlar ve 3D. Saatler süren bir iş.
- Duvar resmiİzinle boyanan bir duvar, çoğu zaman koca bir bina; tıpkı her sipariş iş gibi planlanır.
Bir bakışta
- 79Pompeii, duvarlarına kazınmış binlerce mesajla birlikte toprağa gömülür
- 1825Joseph Kyselak, Alpler boyunca kayalara adını boyar
- 1918Mayakovski ve fütüristler sanatçıları sokakları boyamaya çağırır
- 1922Meksika kamu binalarına duvar resimleri yapmaya başlar
- 1971The New York Times, TAKI 183 hakkında yazar
- 1972–73Piece'ler metro vagonlarını kaplar; grafiti ilk galeri sergisine kavuşur
- 1980Times Square Show; Haring metroda tebeşirle çizer
- 1981Blek le Rat, Paris'te ilk şablon farelerini sıkar
- 1989Son boyalı metro vagonu seferden çekilir; Fairey'nin ilk sticker'ı
- 2008Sokak sanatı Tate Modern'in nehre bakan cephesini kaplar
- 2017HoloLens'te Sketchar: eskiz gözlükte, spreyle duvara aktarılır
- BugünKarma gerçeklik gözlükleriyle çizilen, bina büyüklüğünde duvar resimleri
MS 79 · Pompeii
Boyadan önce kazıma vardı
Kelime İtalyancadan gelir: graffiato, “kazınmış” demektir.
ADMIROR O PARIES TE NON CECIDISSE RVINIS QVI TOT SCRIPTORVM TAEDIA SVSTINEAS
Sıvayı kazıyın
0 / 12
“Şaşıyorum, ey duvar, bunca yazarın usandırıcı karalamalarını taşıdığın hâlde nasıl yıkılıp harabeye dönmedin.”
CIL IV 1904 numaralı yazıt, Pompeii. Duvar, Pompeii renklerinde bir illüstrasyondur; harfler elinizin altında belirir.
Vezüv MS 79'da Pompeii'yi gömdüğünde, duvarlara kazınmış ya da boyanmış binlerce mesajı da korudu: isimler, şakalar, aşk notları, fiyatlar, seçim sloganları. İnsanlar evlere, meyhanelere ve bazilikaya, bugün yorumlara yazdığımız gibi yazıyordu.
Kasabanın birçok duvarında bulunan bir satır, duvarın kendisine bile acır. Okumak için sıvayı kazıyın.
1825 · Avusturya
Kyselak buradaydı
TAKI 183'ten bir buçuk asır önce Viyanalı bir memur aynı fikre vardı: tek bir isim, her yerde.
Adı bırakmak için dokunun
Tuna'nın üzerindeki Wachau; yazılarından birinin burada kaldığı düşünülüyor. Adı kendiniz boyamak için bir kayaya ya da kuleye dokunun.
Joseph Kyselak, Viyana'daki saray hazinesinde stajyer memurdu. 12 Ağustos 1825'te Graz'dan yürüyerek yola çıktı ve Karintiya, Gastein, Berchtesgaden ve Tirol üzerinden neredeyse dört ay boyunca Alpleri dolaştı. Yol boyunca kayalara, duvarlara ve harabelere büyük harflerle, siyah yağlı boyayla adını yazdı. Efsaneye göre her şey bir iddiayla başladı: üç yıl içinde bütün imparatorlukta tanınmak.
1829'da yolculuğunu kitap olarak yayımladı. Başka bir efsaneye göre İmparator I. Franz onu huzuruna çağırıp bunu bırakmasını emretti, görüşmeden sonra da adını kendi masasında buldu. Kyselak 1831'de, 33 yaşında koleradan öldü. Birkaç yazının ona ait olduğu düşünülüyor, Perchtoldsdorf'taki savunma kulesinde ve Wachau'daki bir kayada; ama “Kyselak” yazılarının çoğu sonradan yapılmış kopyalar: adı bugün hâlâ yazılıyor.
1918 · Moskova, Vitebsk
Sokaklar fırçalarımızdır
Devrimden sonra fütüristler sanatı müzelerden çıkarıp her duvara, her çite ve her tramvaya taşımak istedi.
1918'de, fütüristlerin bulduğu hâliyle bir taşra sokağı. Renk sizden.
15 Mart 1918'de Mayakovski, Kamenski ve Burlyuk, Fütüristler Gazetesi'nde “Sanatın Demokratikleştirilmesi Üzerine 1 Numaralı Kararname”yi yayımladı. Metne göre sanatçılar boya kovalarını alıp “şehirlerin, istasyonların ve durmadan koşan demiryolu vagonu sürülerinin bütün böğürlerini, alınlarını ve göğüslerini” süslemeliydi. Ve devamında: “Sokaklar herkes için bir sanat şenliği olsun.”
O yılın aralık ayında Mayakovski bunu bir şiire dönüştürdü, “Sanat Ordusuna Emir”: “Sokaklar fırçalarımızdır. Meydanlar paletlerimizdir.” Çok geçmeden boyalı ajitasyon trenleri sloganları ülkenin dört bir yanına taşıdı. Marc Chagall'ın sanat okulunu yönettiği Vitebsk, devrimin birinci yıl dönümü için süslendi ve 1920'den itibaren Kazimir Maleviç'in öğrencileri şehrin duvarlarını karelerle ve dairelerle kapladı.
1922 · Meksiko
Herkes için duvarlar
Devriminin ardından Meksika, ressamlarına kamu binalarının duvarlarını, konu olarak da kendi tarihini verdi.
Dönemin üslubunda bir illüstrasyon. Her parça bir günlük iştir, bir giornata.
Eğitim bakanı José Vasconcelos döneminde hükümet okullar ve bakanlıklar için duvar resimleri sipariş etti. Diego Rivera ilkine 1922'de San Ildefonso'da başladı; yanında José Clemente Orozco ve David Alfaro Siqueiros da çalışıyordu. On yıl sonra Rivera, Detroit Institute of Arts'ın koca bir avlusunu 27 fresk panoyla kapladı.
Gerçek fresk ıslak sıvanın içine, her gün bir parça olmak üzere boyanır; böylece duvar yukarıdan aşağıya bir yapboz gibi büyür. Siqueiros ise ters yönden gitti: araba boyası, boya tabancaları ve 1936'da New York'ta, genç Jackson Pollock'un boyayı uçurmayı öğrendiği bir atölye.
1967–1971 · Filadelfiya, New York
Bir isim ve bir sokak
Modern grafiti bir imzayla başladı.
Yukarı Manhattan'da beyaz bir tuğla duvar. Sprey kutusunu çalkalayın ve onların yaptığı gibi kendi adınızı ve sokağınızın numarasını yazın.
1960'ların sonunda Filadelfiya'da Cornbread adlı bir genç adını şehrin her yerine yazdı. New York'ta Julio 204 kendi adını Inwood çevresine yazıyordu; ardından TAKI 183 geldi: Washington Heights'taki 183. Sokak'tan Demetrios adlı Rum asıllı Amerikalı bir çocuk. Kurye olarak çalışıyor, işi onu nereye götürürse adını oraya bırakıyordu.
21 Temmuz 1971'de The New York Times onunla ilgili bir haber yayımladı: “'Taki 183' Spawns Pen Pals”. Birkaç ay içinde yüzlerce genç bir isim ve bir sokak numarası yazıyor, en çok kimin yazacağı konusunda yarışıyordu.
1972–1989 · New York metrosu
Komple vagonlar
Duvardaki bir tag yerinde durur. Trendeki bir tag bütün şehri dolaşır.
Depoda 1970'lerden bir vagon. Piece bize ait, dönemin üslubunda boyandı; buff düğmesi ulaşım idaresinin yaptığını yapar.
Yazarlar duvarlardan trenlere, tag'lerden masterpiece'in kısaltması olan piece'lere geçti. 1972'nin sonunda Phase 2 ilk balon harfleri boyadı ve kısa sürede piece'ler vagonları baştan aşağı, uçtan uca kaplamaya başladı. CIA ekibinden Dondi, 1978 ile 1980 arasında “Children of the Grave” adlı whole car'larını boyadı; tren depoları açık hava atölyelerine dönüştü.
Şehir buna çitlerle, köpeklerle ve buff denen kimyasal yıkamayla karşılık verdi. 1984'ten itibaren boyanan her vagon seferden çekilip temizlendi ve 12 Mayıs 1989'da grafitiyle kaplı son tren raylardan ayrıldı. O zamana kadar Martha Cooper ile Henry Chalfant'ın Subway Art kitabı (1984) ve Wild Style ile Style Wars filmleri (ikisi de 1983) bu üslubu dünyanın dört bir yanına taşımıştı.
1980–1983 · New York
Metrodan galeriye
Aynı sanatçılar, aynı eller, başka bir duvar.
Önce bir metro istasyonu, sonra bir galeri duvarı. Siyah panoya çizin, sonra çiziminizi içeri taşıyın.
Haziran 1980'de Times Square Show, 42. Sokak yakınındaki boş bir binayı sanatla doldurdu; sanatçılar arasında Jean-Michel Basquiat ve Keith Haring de vardı. Haring, metro istasyonlarındaki boş reklam panolarının üzerine yapıştırılan siyah kâğıtlara beyaz tebeşirle çizdi: 1980 ile 1985 arasında yüzlerce çizim. Basquiat, Al Diaz ile birlikte SAMO© adıyla şehir merkezinin duvarlarına gizemli satırlar yazmıştı; 1981'de ilk kişisel sergisini açtı.
Futura 2000, 1981'de The Clash ile birlikte sahnede canlı resim yaptı ve grafitiyi soyutlamaya taşıdı. Aralık 1983'te Sidney Janis Gallery “Post-Graffiti” adlı bir sergi açtı. 2017'de Basquiat'nın 1982 tarihli bir tablosu Sotheby's'de 110,5 milyon dolara satıldı.
1981 · Paris, ardından Bristol
Bir kez kes, her yere sık
Şablon, bir resmi birkaç saniyelik işe dönüştürür; sokağın size tanıdığı süre de zaten bu kadardır.
Bir Paris duvarında kendi şablonlarımız. Her dokunuşta karton yerleşir, boya sıkılır ve karton kalkar.
1981'de gerçek adı Xavier Prou olan Blek le Rat, Paris duvarlarına şablonla fareler sıkmaya başladı (Fransızcada “rat”, “art” kelimesinin anagramıdır), ardından gerçek boyutta insan figürleri. Yirmi yıl sonra serbest elle başlamış Bristollü bir yazar şablona geçti ve Banksy oldu; Banksy, biraz özgün bir şey yaptığını her düşündüğünde Blek le Rat'nın bunu çoktan yapmış olduğunu gördüğünü itiraf etmişti.
5 Ekim 2018'de Banksy'nin Balonlu Kız eseri, Sotheby's'de 1.042.000 sterline satılmasından saniyeler sonra kendini parçaladı. Adı Love is in the Bin olarak değiştirilen eser, 2021'de 18.582.000 sterline yeniden satıldı.
1989 · Providence, ardından her yer
Yapıştır gitsin
Sticker, evde hazırlanıp bir saniyede yapıştırılan bir tag'dir.
Bir şehir köşesinde sokak direği. Sticker'lar bizim tasarımlarımız; nereye yapıştıracağınız size kalmış.
Yazarlar ücretsiz posta etiketlerini ve “Hello, my name is” isim etiketlerini sticker olarak kullanıyordu. 1989'da Rhode Island School of Design öğrencisi Shepard Fairey, güreşçi André the Giant'ın bir sticker'ını yaptı; bu sticker zamanla OBEY'e, 2008'de de bugün National Portrait Gallery'ye ait olan Hope portresine dönüştü.
Paste-up'lar ve mozaikler de aynı mantıkla çalışır: atölyede hazırla, hızla yapıştır. 1990'ların sonundan beri Invader, düzinelerce şehrin duvarlarına fayanstan space invader'lar yerleştiriyor.
2008 → bugün
Duvar resimleri şehri ele geçiriyor
Sokak sanatı aranan listesinden müze cephesine, oradan da siparişe uzandı.
2008'de Tate Modern, nehre bakan cephesine Blu, JR, Os Gêmeos ve başkalarının dev eserlerini astı; 2011'de MOCA'nın Los Angeles'taki Art in the Streets sergisi 201.352 ziyaretçiyle rekor kırdı. Miami'deki Wynwood Walls (2009) gibi semtler ve dünyanın dört bir yanındaki festivaller artık sanatçıları koca binaları yasal olarak ve gün ışığında boyamaya davet ediyor.
Zor olan kısım Rivera'nın zamanındakiyle aynı: sayfa büyüklüğündeki bir eskizi, oranları kaybetmeden ev büyüklüğündeki bir duvara aktarmak. Duvar ressamları bunu dört yolla yapar; duvarda aralarında geçiş yapın.
- IzgaraEskizin üzerinde kareler, duvarda aynı kareler, tek tek kopyalanır. 3–6 saatlik ölçüm.
- ProjektörEskiz duvara yansıtılır ve üzerinden geçilir. 1–2 saatlik kurulum, üstelik yalnızca hava karardıktan sonra.
- Doodle gridDuvara rastgele karalamalar yapılır, fotoğraflanır ve işaret noktası olarak kullanılır. 2–4 saat.
- GözlükEskiz karma gerçeklikte duvara yerleştirilir ve gün ışığında üzerinden geçilir. 10–20 dakika.
- BitmişAynı duvar, boyanmış hâliyle. Yöntem, başlangıcın ne kadar süreceğini belirler; duvarın ne kadar iyi olacağını değil.
5 × 10 m'lik bir duvar için hazırlık süreleri, Sketchar'ın duvar resmi yöntemleri karşılaştırmasından. Duvar resmi bir illüstrasyondur.
2017 · HoloLens'te Sketchar
Gün ışığında çalışan bir projektör
Eskiz kâğıttan gözlüğe taşındı, duvar ise tuvale dönüştü.
Gözlüğün içinden görünüm: eskiz camda belirir, boya gerçek duvara gider.
Temmuz 2017'de Sketchar, kablosuz ve tamamen bağımsız çalışan ilk holografik başlık olan Microsoft HoloLens'te yayımlandı. Sanatçı, gözlüğün içinden eskizi gerçek duvara sabitlenmiş olarak görür ve sprey boyayla üzerinden geçer: projektör yok, ızgara yok, karanlığı beklemek yok. Sketchar'ın kurucusu, sanatçı Andrey (Adno) Drobitko, AR ile çizim fikrini daha 2012'de, projektörle duvar çizerek geçen sayısız gecenin ardından bulmuştu.
Bugün Meta Quest ve Pico'da çalışan duvar resmi asistanı böyle doğdu. HoloLens yıllarının hikâyesi blogumuzda, camera lucida'dan AR gözlüklerine uzanan yolun tamamı ise artırılmış gerçekliğin tarihi üzerine uzun okumamızda.
Bugün · Sizin duvarınız
Eskiziniz gerçek bir duvarda
Meta Quest'teki Sketchar, eskizinizi karşınızdaki duvara gerçek boyutunda ve gün ışığında yerleştirir: ne projektör, ne ızgara, ne de karanlığı beklemek.
Sketchar
Bugün duvar ressamları Sketchar'ı Meta Quest ve Pico'da basketbol sahalarını, apartman bloklarını ve festival duvarlarını boyamak için kullanıyor: telefonunuzdan bir eskiz gönderin, duvara yerleştirin, üzerinden geçin. Onların gördüğünü görmek için gözlük görüntüsünü duvarın üzerinde gezdirin.
Mural App · Rehber
Sketchar ile duvar resmine yeni başlayanlar için rehber
Uygulamayı yükleyin, görsellerinizi senkronize edin, bir eskizi gerçek bir duvara yerleştirin ve VR'da köşeleri ve kolajları boyayın.
Rehberi okuyun →
Okumaya devam edin
- Sokak sanatı ve grafitiFarkı, ikisini de yapmış birinden dinleyin→
- Duvara duvar resmi nasıl yapılırPlanlama, astar, aktarım ve boyama, adım adım→
- Projektör, ızgara, doodle grid ve VRDuvar resmi nasıl büyütülür, karşılaştırmalı→
- 25 yıllık grafiti AR/VR ile buluşuyorDuvar ressamı Konstantin Zmogk'a beş soru→
- Duvar resmi festivalleriNasıl seçilirsiniz→
- Tek kaydırmada 40.000 yıllık sanatBir başka Sketchar Editorial uzun okuması→
Sık sorulan sorular
İnsanlar antik çağdan beri duvarlara yazıyor: MS 79'da toprağa gömülen Pompeii, binlerce kazınmış yazıtı korudu. 1820'lerde Viyanalı memur Joseph Kyselak, Alpler boyunca kayalara ve duvarlara adını boyadı. Bugün bildiğimiz anlamda grafiti, yani markör ve sprey boyayla yazılan isimler, 1960'ların sonunda Filadelfiya ve New York'ta başladı ve 1970'lerde New York metrosu aracılığıyla yayıldı.
Tek bir ilk yok. Cornbread (Darryl McCray), 1960'ların sonunda Filadelfiya'yı tag'lerle doldurduğu için sık sık ilk modern yazar olarak anılır. New York'ta ardından Julio 204 ve TAKI 183 geldi; The New York Times'ın Temmuz 1971'de TAKI 183 hakkında yayımladığı haber de bu pratiği ünlü yaptı.
Manhattan'daki Washington Heights'ın 183. Sokak'ından Demetrios adlı Rum asıllı Amerikalı bir genç. Kurye olarak çalışıyor ve gittiği her yere “TAKI 183” yazıyordu. 21 Temmuz 1971'de The New York Times onu yazdı ve yüzlerce genç isim-ve-sokak formülünü taklit etti.
Grafitinin kökü harflerdedir: çoğunlukla diğer yazarlar için ve genellikle izinsiz yazılan tag'ler ve piece'ler. Sokak sanatı ise şablonlar, sticker'lar, afişler, mozaikler ve duvar resimlerinden oluşan daha geniş bir ailedir; genellikle imgeler üzerine kurulur, yoldan geçenler için yapılır ve bugün çoğu zaman sipariş üzerine üretilir.
Bir tren her gün bir ismi bütün şehirde dolaştırıyordu; bu yüzden boyalı tek bir vagon, herhangi bir duvardan çok daha fazla kişiye ulaşıyordu. 1984'ten itibaren ulaşım idaresi boyanan vagonları anında seferden çekti ve 12 Mayıs 1989'da grafitiyle kaplı son vagon hizmetten ayrıldı.
Izgara, projektör, doodle grid ya da bir AR/VR uygulamasıyla. 5 × 10 m'lik bir duvar için ızgara 3–6 saatlik ölçüm, projektör 1–2 saat ister ve yalnızca hava karardıktan sonra işe yarar; doodle grid 2–4 saat, Sketchar ile Meta Quest gibi bir karma gerçeklik gözlüğü ise gün ışığında 10–20 dakika sürer.



