Sketchar Editorial · Lịch sử graffiti và nghệ thuật đường phố
Bức tường biết nói
Hai nghìn năm con người viết lên tường: Pompeii, nước Nga cách mạng, những toa tàu điện ngầm New York, phòng tranh và những bức tranh tường to bằng cả ngôi nhà. Chương nào cũng có một bức tường dành cho bạn.
Phun sơn lên tường
Trả lời ngắn
Graffiti và nghệ thuật đường phố trong một hơi
Ba từ là đủ để gọi tên hầu hết những gì bạn thấy trên tường thành phố.
Graffiti là chữ viết hoặc hình vẽ trên bề mặt công cộng, thường không xin phép. Graffiti hiện đại bắt đầu từ những cái tên được viết khắp Philadelphia và New York vào cuối những năm 1960. Nghệ thuật đường phố là gia đình rộng hơn mọc lên từ đó: stencil, sticker, áp phích và tranh tường, làm ra cho tất cả những ai đi ngang qua.
Tag, piece, tranh tường
Một bức tường có thể chứa cả ba, và các chương bên dưới đi qua chúng gần đúng theo thứ tự ấy: từ một cái tên cào lên lớp vữa đến một bức tranh to bằng cả tòa nhà. Chạm vào các thẻ để lật xem.
- TagTên của một writer, một màu, viết trong vài giây. Chữ ký mà mọi thứ khác lớn lên từ đó.
- PieceViết tắt của masterpiece: chữ lớn, nhiều màu, viền và hiệu ứng 3D. Hàng giờ làm việc.
- Tranh tườngBức tường được vẽ khi có phép, thường là cả một tòa nhà, được lên kế hoạch như mọi đơn đặt hàng.
Nhìn nhanh
- 79Pompeii bị vùi lấp cùng hàng nghìn lời nhắn cào trên tường
- 1825Joseph Kyselak sơn tên mình lên đá khắp dãy Alps
- 1918Mayakovsky và các nhà vị lai kêu gọi họa sĩ vẽ lên đường phố
- 1922Mexico bắt đầu vẽ tranh tường trên các công trình công cộng
- 1971The New York Times viết về TAKI 183
- 1972–73Piece phủ kín toa tàu điện ngầm; graffiti có cuộc triển lãm đầu tiên trong phòng tranh
- 1980Times Square Show; Haring vẽ phấn trong tàu điện ngầm
- 1981Blek le Rat phun những con chuột stencil đầu tiên ở Paris
- 1989Toa tàu vẽ graffiti cuối cùng ngừng chạy; sticker đầu tiên của Fairey
- 2008Nghệ thuật đường phố phủ mặt tiền hướng sông của Tate Modern
- 2017Sketchar trên HoloLens: bản phác thảo hiện trong kính, được đồ lên tường bằng bình sơn xịt
- Hôm nayTranh tường to bằng tòa nhà, vẽ theo từ kính thực tế hỗn hợp
Năm 79 · Pompeii
Trước sơn là vết cào
Từ này đến từ tiếng Ý: graffiato nghĩa là “bị cào”.
ADMIROR O PARIES TE NON CECIDISSE RVINIS QVI TOT SCRIPTORVM TAEDIA SVSTINEAS
Cào lớp vữa
0 / 12
“Hỡi bức tường, ta lấy làm lạ rằng ngươi chưa sụp đổ thành đống đổ nát, khi phải gánh những dòng nguệch ngoạc nhàm chán của biết bao kẻ viết.”
Dòng khắc CIL IV 1904, Pompeii. Bức tường là tranh minh họa theo gam màu Pompeii; các chữ hiện ra dưới tay bạn.
Khi núi lửa Vesuvius vùi lấp Pompeii năm 79, nó giữ lại hàng nghìn lời nhắn được cào và vẽ trên tường: tên người, câu đùa, thư tình, giá cả, khẩu hiệu bầu cử. Người ta viết lên nhà, quán rượu và đại sảnh basilica như chúng ta viết bình luận ngày nay.
Có một câu, tìm thấy trên nhiều bức tường trong thành phố, thậm chí còn thương hại chính bức tường. Hãy cào lớp vữa để đọc.
1825 · Áo
Kyselak đã ở đây
Một thế kỷ rưỡi trước TAKI 183, một viên chức ở Viên đã có cùng ý tưởng: một cái tên, ở khắp nơi.
Chạm để để lại tên
Wachau bên sông Danube, nơi được cho là còn một dòng chữ của ông. Chạm vào tảng đá hoặc tòa tháp để tự sơn tên lên đó.
Joseph Kyselak là viên chức tập sự ở Sở Ngân khố triều đình tại Viên. Ngày 12 tháng 8 năm 1825, ông đi bộ từ Graz và mất gần bốn tháng băng qua dãy Alps, qua Kärnten, Gastein, Berchtesgaden và Tirol. Trên đá, tường và phế tích dọc đường, ông viết tên mình bằng chữ lớn với sơn dầu màu đen. Tương truyền mọi chuyện bắt đầu từ một vụ cá cược: nổi tiếng khắp đế quốc trong vòng ba năm.
Năm 1829, ông in câu chuyện chuyến đi thành sách. Một giai thoại khác kể rằng Hoàng đế Franz I cho gọi ông đến và ra lệnh dừng lại, rồi sau buổi tiếp kiến thì thấy tên ông trên bàn làm việc của mình. Kyselak mất vì bệnh tả năm 1831, khi 33 tuổi. Vài dòng chữ được cho là của ông, trên tháp phòng thủ ở Perchtoldsdorf và một tảng đá ở Wachau, nhưng phần lớn các chữ “Kyselak” là bản chép về sau: đến nay người ta vẫn viết tên ông.
1918 · Moskva, Vitebsk
Đường phố là cây cọ của chúng ta
Sau cách mạng, các nhà vị lai muốn đưa nghệ thuật ra khỏi bảo tàng, lên mọi bức tường, hàng rào và toa xe điện.
Một con phố tỉnh lẻ năm 1918, như các nhà vị lai đã thấy. Màu sắc là của bạn.
Ngày 15 tháng 3 năm 1918, Mayakovsky, Kamensky và Burliuk công bố “Sắc lệnh số 1 về dân chủ hóa nghệ thuật” trên Báo của những người vị lai. Sắc lệnh viết rằng nghệ sĩ phải mang những thùng sơn đi trang trí “mọi sườn, trán và ngực của các thành phố, nhà ga và những đàn toa tàu không ngừng chạy”. Và: “Hãy để đường phố thành ngày hội nghệ thuật cho tất cả mọi người.”
Tháng 12 năm đó, Mayakovsky đưa ý tưởng ấy vào bài thơ “Mệnh lệnh cho đội quân nghệ thuật”: “Đường phố là cây cọ của chúng ta. Quảng trường là bảng màu của chúng ta.” Chẳng bao lâu, những đoàn tàu tuyên truyền được vẽ trang trí đã chở khẩu hiệu đi khắp đất nước. Ở Vitebsk, nơi Marc Chagall điều hành trường mỹ thuật, thành phố được trang hoàng nhân kỷ niệm một năm cách mạng, và từ năm 1920 các học trò của Kazimir Malevich phủ kín tường thành phố bằng hình vuông và hình tròn.
1922 · Thành phố Mexico
Những bức tường cho mọi người
Sau cách mạng, Mexico trao cho các họa sĩ tường của những công trình công cộng, và lịch sử đất nước làm đề tài.
Tranh minh họa theo phong cách thời ấy. Mỗi mảng là công việc của một ngày, một giornata.
Dưới thời bộ trưởng giáo dục José Vasconcelos, chính phủ đặt vẽ tranh tường cho trường học và các bộ. Diego Rivera bắt đầu bức đầu tiên tại San Ildefonso năm 1922, cùng José Clemente Orozco và David Alfaro Siqueiros làm việc bên cạnh. Mười năm sau, Rivera phủ kín cả một khoảng sân của Viện Nghệ thuật Detroit bằng 27 tấm bích họa.
Bích họa thật sự được vẽ vào lớp vữa còn ướt, mỗi ngày một mảng, nên bức tường lớn dần như một trò ghép hình từ trên xuống. Siqueiros đi theo hướng ngược lại: sơn ô tô, súng phun sơn và, năm 1936, một xưởng vẽ ở New York, nơi chàng trai trẻ Jackson Pollock học cách để sơn tự bay.
1967–1971 · Philadelphia, New York
Một cái tên và một con phố
Graffiti hiện đại bắt đầu từ một chữ ký.
Một bức tường gạch trắng ở Thượng Manhattan. Lắc bình sơn rồi viết tên của bạn và số con phố bạn ở, như cách họ đã làm.
Cuối những năm 1960 ở Philadelphia, một thiếu niên tên Cornbread viết tên mình khắp thành phố. Ở New York, Julio 204 viết tên quanh khu Inwood, rồi đến TAKI 183: Demetrios, cậu bé người Mỹ gốc Hy Lạp ở Phố 183, khu Washington Heights, làm nghề đưa thư và để lại tên mình ở bất cứ nơi nào công việc đưa cậu tới.
Ngày 21 tháng 7 năm 1971, The New York Times đăng bài viết về cậu, “‘Taki 183’ sinh ra những người bạn bút”. Chỉ trong vài tháng, hàng trăm đứa trẻ đã viết tên và số phố của mình, thi nhau xem ai viết được nhiều nhất.
1972–1989 · Tàu điện ngầm New York
Whole car
Tag trên tường thì đứng yên. Tag trên tàu thì chạy khắp thành phố.
Một toa tàu thập niên 1970 trong bãi. Piece do chúng tôi vẽ theo phong cách thời ấy; nút buff làm đúng việc mà cơ quan giao thông đã làm.
Các writer chuyển từ tường sang tàu, từ tag sang piece, viết tắt của masterpiece. Cuối năm 1972, Phase 2 vẽ những chữ bubble đầu tiên, và chẳng bao lâu các piece kéo dài từ nóc xuống gầm, từ đầu toa đến cuối toa. Dondi của nhóm CIA vẽ những toa whole car “Children of the Grave” từ năm 1978 đến 1980, và các bãi tàu trở thành xưởng vẽ ngoài trời.
Thành phố đáp trả bằng hàng rào, chó canh và buff, tức là rửa bằng hóa chất. Từ năm 1984, bất kỳ toa nào bị vẽ đều bị rút khỏi tuyến để làm sạch, và ngày 12 tháng 5 năm 1989 đoàn tàu phủ graffiti cuối cùng rời đường ray. Đến lúc ấy, cuốn sách Subway Art của Martha Cooper và Henry Chalfant (1984) cùng hai bộ phim Wild Style và Style Wars (đều ra mắt năm 1983) đã đưa phong cách này đi khắp thế giới.
1980–1983 · New York
Từ tàu điện ngầm đến phòng tranh
Vẫn những nghệ sĩ ấy, vẫn đôi tay ấy, trên một bức tường khác.
Một ga tàu điện ngầm, rồi một bức tường phòng tranh. Vẽ lên tấm bảng đen, rồi đưa bức vẽ của bạn vào trong nhà.
Tháng 6 năm 1980, Times Square Show lấp đầy một tòa nhà bỏ trống gần Phố 42 bằng nghệ thuật, trong số các nghệ sĩ có Jean-Michel Basquiat và Keith Haring. Haring vẽ bằng phấn trắng lên những tờ giấy đen dán đè các bảng quảng cáo trống trong ga tàu điện ngầm: hàng trăm bức vẽ từ năm 1980 đến 1985. Basquiat từng cùng Al Diaz viết những dòng chữ bí ẩn lên tường khu downtown dưới tên SAMO©; đến năm 1981 anh đã có triển lãm cá nhân đầu tiên.
Futura 2000 vẽ trực tiếp trên sân khấu cùng The Clash năm 1981 và đưa graffiti sang trừu tượng. Tháng 12 năm 1983, Sidney Janis Gallery mở triển lãm mang tên “Post-Graffiti”. Năm 2017, một bức tranh năm 1982 của Basquiat được bán tại Sotheby's với giá 110,5 triệu USD.
1981 · Paris, rồi Bristol
Cắt một lần, phun mọi nơi
Stencil biến một bức hình thành vài giây làm việc, và đường phố chỉ cho bạn chừng ấy thời gian.
Những stencil của chính chúng tôi trên một bức tường Paris. Mỗi lần chạm: đặt khuôn, phun sơn và nhấc lên.
Năm 1981, Blek le Rat, tên thật Xavier Prou, bắt đầu phun những con chuột stencil lên tường Paris (“rat” là từ đảo chữ của “art”), rồi sau đó là những hình người đúng kích thước thật. Hai thập kỷ sau, một writer ở Bristol vốn vẽ tay đã chuyển sang stencil và trở thành Banksy. Anh thừa nhận rằng mỗi lần nghĩ mình vừa vẽ được thứ gì đó hơi độc đáo, anh lại thấy Blek le Rat đã làm điều đó rồi.
Ngày 5 tháng 10 năm 2018, bức Cô gái với quả bóng bay của Banksy tự cắt vụn tại Sotheby's chỉ vài giây sau khi được bán với giá 1.042.000 bảng Anh. Được đổi tên thành Love is in the Bin (Tình yêu trong thùng rác), tác phẩm được bán lại năm 2021 với giá 18.582.000 bảng Anh.
1989 · Providence, rồi khắp nơi
Dán là xong
Sticker là một cái tag làm ở nhà và dán lên trong một giây.
Một cây cột ở góc phố. Các sticker do chúng tôi tự thiết kế; dán ở đâu là tùy bạn.
Các writer dùng nhãn bưu chính miễn phí và thẻ tên “Hello, my name is” làm slap. Năm 1989, Shepard Fairey, sinh viên Trường Thiết kế Rhode Island, làm một sticker hình đô vật André the Giant; nó lớn dần thành OBEY và, năm 2008, thành bức chân dung Hope nay thuộc về National Portrait Gallery.
Paste-up và tranh khảm theo cùng một logic: làm trong xưởng, dán lên thật nhanh. Từ cuối những năm 1990, Invader đã gắn những nhân vật Space Invaders bằng gạch men lên tường ở hàng chục thành phố.
2008 → hôm nay
Tranh tường chiếm lĩnh thành phố
Nghệ thuật đường phố đi từ danh sách truy nã lên mặt tiền bảo tàng, rồi đến các đơn đặt hàng.
Năm 2008, Tate Modern treo những tác phẩm khổng lồ của Blu, JR, Os Gêmeos và nhiều người khác lên mặt tiền hướng sông; năm 2011, triển lãm Art in the Streets của MOCA ở Los Angeles thu hút số khách kỷ lục 201.352 người. Những khu như Wynwood Walls ở Miami (2009) và các lễ hội khắp thế giới nay mời nghệ sĩ vẽ cả tòa nhà, hợp pháp và giữa ban ngày.
Phần khó vẫn như thời Rivera: đưa một bản phác thảo cỡ trang giấy lên bức tường to bằng ngôi nhà mà không làm sai tỉ lệ. Họa sĩ tranh tường có bốn cách; hãy chuyển qua lại giữa chúng ngay trên tường.
- Lưới ôKẻ ô trên bản phác thảo, kẻ các ô y hệt trên tường, rồi chép từng ô một. 3–6 giờ đo đạc.
- Máy chiếuBản phác thảo được chiếu lên tường rồi đồ theo. 1–2 giờ chuẩn bị, và chỉ sau khi trời tối.
- Doodle gridNhững nét nguệch ngoạc ngẫu nhiên trên tường, được chụp ảnh và dùng làm mốc. 2–4 giờ.
- KínhBản phác thảo được đặt lên tường trong thực tế hỗn hợp và đồ theo giữa ban ngày. 10–20 phút.
- Hoàn thànhVẫn bức tường ấy, đã vẽ xong. Phương pháp quyết định thời gian khởi đầu, không quyết định bức tường đẹp đến đâu.
Thời gian chuẩn bị cho bức tường 5 × 10 m, theo bảng so sánh các phương pháp vẽ tranh tường của Sketchar. Bức tranh tường là tranh minh họa.
2017 · Sketchar trên HoloLens
Chiếc máy chiếu dùng được giữa ban ngày
Bản phác thảo rời trang giấy để vào trong kính, và bức tường trở thành tấm toan.
Khung nhìn qua kính: bản phác thảo hiện trong thấu kính, còn sơn thì phủ lên bức tường thật.
Tháng 7 năm 2017, Sketchar ra mắt trên Microsoft HoloLens, chiếc kính hologram hoàn toàn không dây đầu tiên. Qua kính, họa sĩ thấy bản phác thảo được ghim lên bức tường thật và đồ theo bằng bình sơn xịt: không máy chiếu, không lưới ô, không phải chờ trời tối. Nhà sáng lập Sketchar, họa sĩ Andrey (Adno) Drobitko, đã nghĩ ra cách vẽ bằng AR từ năm 2012, sau quá nhiều đêm đồ tranh lên tường bằng máy chiếu.
Đó là khởi đầu của trợ lý vẽ tranh tường nay đang chạy trên Meta Quest và Pico. Câu chuyện về những năm HoloLens có trên blog của chúng tôi, còn cả chặng đường từ camera lucida đến kính AR nằm trong bài viết dài về lịch sử thực tế tăng cường.
Hôm nay · Bức tường của bạn
Bản phác thảo của bạn, trên một bức tường thật
Sketchar trên Meta Quest đặt bản phác thảo của bạn lên bức tường trước mặt, đúng kích thước và giữa ban ngày: không máy chiếu, không lưới ô, không phải chờ trời tối.
Sketchar
Ngày nay các họa sĩ tranh tường dùng Sketchar trên Meta Quest và Pico để vẽ sân bóng rổ, khu chung cư và tường lễ hội: gửi bản phác thảo từ điện thoại, đặt nó lên tường, rồi đồ theo. Di chuyển khung nhìn của kính trên bức tường để thấy những gì họ thấy.
Mural App · Hướng dẫn
Hướng dẫn vẽ tranh tường cho người mới bắt đầu với Sketchar
Cài ứng dụng, đồng bộ hình ảnh, đặt bản phác thảo lên một bức tường thật và vẽ các góc tường cùng tranh ghép trong VR.
Đọc hướng dẫn →
Đọc tiếp
- Nghệ thuật đường phố và graffitiSự khác biệt, kể bởi người đã vẽ cả hai→
- Cách vẽ tranh tườngLên kế hoạch, sơn lót, chuyển hình và tô màu, từng bước một→
- Máy chiếu, lưới ô, doodle grid hay VRSo sánh các cách phóng to tranh tường→
- 25 năm graffiti gặp AR/VRNăm câu hỏi cho họa sĩ tranh tường Konstantin Zmogk→
- Lễ hội tranh tườngLàm sao để được chọn→
- 40.000 năm nghệ thuật, trong một lần cuộnMột bài đọc dài khác của Sketchar Editorial→
Những câu hỏi thường gặp
Con người đã viết lên tường từ thời cổ đại: Pompeii, bị vùi lấp năm 79, còn giữ hàng nghìn dòng chữ cào. Vào những năm 1820, viên chức người Viên Joseph Kyselak đã sơn tên mình lên đá và tường khắp dãy Alps. Graffiti như chúng ta biết ngày nay, những cái tên viết bằng bút dạ và sơn xịt, bắt đầu ở Philadelphia và New York vào cuối những năm 1960 và lan rộng qua tàu điện ngầm New York trong những năm 1970.
Không có một người đầu tiên duy nhất. Cornbread (Darryl McCray) thường được gọi là writer hiện đại đầu tiên vì đã để tag khắp Philadelphia cuối những năm 1960. Ở New York, Julio 204 và TAKI 183 nối tiếp, và bài báo về TAKI 183 trên The New York Times tháng 7 năm 1971 đã làm hoạt động này trở nên nổi tiếng.
Một thiếu niên người Mỹ gốc Hy Lạp tên Demetrios, sống ở Phố 183, khu Washington Heights, Manhattan. Cậu làm nghề đưa thư và viết “TAKI 183” ở mọi nơi mình đến. Ngày 21 tháng 7 năm 1971, The New York Times viết về cậu, và hàng trăm đứa trẻ đã bắt chước công thức tên cộng số phố.
Graffiti bắt rễ từ con chữ: tag và piece, viết chủ yếu cho các writer khác và thường không xin phép. Nghệ thuật đường phố là gia đình rộng hơn gồm stencil, sticker, áp phích, tranh khảm và tranh tường, thường xoay quanh hình ảnh, làm cho người qua đường và ngày nay thường được đặt hàng.
Mỗi ngày một đoàn tàu chở cái tên đi khắp thành phố, nên một toa được vẽ đến được với nhiều người hơn bất kỳ bức tường nào. Từ năm 1984, cơ quan giao thông rút ngay các toa bị vẽ khỏi tuyến, và ngày 12 tháng 5 năm 1989 toa tàu phủ graffiti cuối cùng ngừng chạy.
Bằng lưới ô, máy chiếu, doodle grid hoặc ứng dụng AR/VR. Với bức tường 5 × 10 m, lưới ô mất 3–6 giờ đo đạc, máy chiếu 1–2 giờ và chỉ dùng được sau khi trời tối, doodle grid 2–4 giờ, còn kính thực tế hỗn hợp như Meta Quest với Sketchar chỉ 10–20 phút, giữa ban ngày.



